buddha1-1.gif

อัตตวาทุปาทาน

กระดานธรรม ๒

จิตนี้ ละเอียดอ่อนลึกซึ้งยิ่งนัก

 คลิกขวาเมนู

        อัตวาทุปาทาน ที่หมายถึง ความยึดมั่นถือมั่นในกิเลส ที่เกิดขึ้นจากคำพูดของตน เพื่อการแสดงว่า เป็นตัวตน หรือของตัวของตน  ตามที่ได้แสดงมาแล้วอยู่เนืองๆ ในปฎิจจสมุปบาท อันเป็นหนึ่งในอุปาทาน ๔  โยนิโสมนสิการในอุปาทานข้อนี้โดยแยบคาย  จะพบว่าจิตนี้ ช่างแสนละเอียดอ่อน นอนเนื่องเสียจริงๆ  ทำงานหรือทำกิจของตนเองอยู่ตลอดเวลา แม้โดยไม่รู้ตัว กล่าวคือ คำพูดคำจาที่มนุษย์เราใช้แสดงว่า เป็นตัวตนของเรา ของเขา  ตลอดจนคำพูดที่แสดงว่า สิ่งนั้นสิ่งนี้ เป็นของตัวของตน หรือของเขาของเรา  ที่มนุษย์ทั้งหลายใช้ในการสื่อสารสัมพันธ์กับบุคคลอื่นๆในโลกนี้  เพื่อให้เกิดความเข้าใจระหว่างกันและกันนั้น แม้มีคุณประโยชน์อย่างยิ่ง จำเป็นอย่างยิ่งในการสื่อสารเพื่อการอยู่ร่วมกันในหมู่คณะพวกพ้อง และทุกคนต่างล้วนต้องใช้คำพูดคำจาที่แสดงว่า เป็นตน หรือของตัวของตน ของเขาเหล่านั้น อยู่เสมอๆ อย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ในการดำเนินชีวิต  แม้จำเป็นอย่างยิ่งดังที่กล่าว ก็จริงอยู่  แต่มีอีกสิ่งหนึ่งที่พึงบังเกิดขึ้นพร้อมๆกัน แต่เกิดขึ้นและเป็นไปอย่างแอบแฝงซ่อนเร้นอีกสิ่งหนึ่งด้วยอวิชชา โดยไม่มีมนุษย์ผู้ใดพึงล่วงรู้ พึงเห็น พึงเข้าใจ หรือสงสัยกันเลยแม้แต่น้อย  มาเป็นเวลาช้านาน นับแต่โบราณกาล

        จนบังเกิดมี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง ได้แลเห็นธรรมอันละเอียดอ่อนซ่อนเร้นและนอนเนื่องเช่น อัตตวาทุปาทาน นี้ได้  และพระองค์ท่านยังทรงชี้แจงวินิจฉัยลงไปอีกว่า สิ่งที่แอบเร้นบังเกิดขึ้นจากคำพูดคำจาที่จำเดิมเวไนยสัตว์ทั้งหลาย ใช้เพื่อการสื่อสารสัมพันธ์กันนี้  เป็นสิ่งสำคัญยิ่ง เป็นหนึ่งใน ๔ ของอุปาทาน สิ่งที่สร้างความทุกข์ที่แสนเร่าร้อนเผาลนแก่มวลสัตว์ ตลอดจนมนุษย์ชาติทั้งปวงมาช้านาน  และยังคงเป็นเช่นนี้อีกตลอดไปในผู้มิได้สดับในธรรมของพระองค์   เป็นสิ่งที่สร้างคำว่า ตัวกู ของกู ที่ท่านพุทธทาสได้บัญญัติไว้อย่างสั้นกระชับ จึงเป็นที่กล่าวกันอยู่เนืองๆเสมอๆ จนเป็นที่แพร่หลาย จนเป็นคำพูดที่ใช้แทนคำว่า อุปาทาน ๔ กันโดยทั่วไปทีเดียว  หรือที่พระองค์ท่านใช้คำว่า นั่นไม่ใช่เรา เราไม่ใช่นั่น นั่นไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตนของเรา นั่นเอง  

         ด้วยเหตุความจำเป็นดังที่กล่าว เพื่อการสื่อสารสัมพันธ์ซึ่งกันและกันในหมู่คณะ จึงมีคำพูดคำจาต่างๆ ที่สื่อสารเพื่อแสดงความเป็นเจ้าข้าวเจ้าของในสิ่งใด หรือเป็นของบุคคลใดบุคคลหนึ่งขึ้นมา ก็เพื่อให้เกิดความเข้าใจในระหว่างกันและกัน  คำพูดคำจาที่แทนตัวตน แทนความเป็นของตัวของตน ของเขา ของเรา เหล่านี้นี่เอง  ที่เมื่อพูดใช้กันบ่อยๆด้วยอวิชชา จิตอันแสนละเอียดอ่อนลึกซึ้งและแสนแปรปรวนยิ่งนัก เมื่อย้ำคิดย้ำทำก็เกิดการจดจำอย่างแนบแน่นในการแบ่งแยกเขาเรา เป็นสัญญาความจำขึ้นอย่างแนบแน่น อันเกิดจากการสั่งสมอยู่ตลอดเวลาโดยไม่รู้ตัวด้วยอวิชชานั่นเอง ดังนั้นจึงเกิดการซึมซับความเป็นตัว เป็นของตัวของตน เหล่านี้ตั้งแต่เริ่มจำความได้ นี่ของเล่นฉัน นี่แม่ฉัน นี่นมของฉัน ฯ. และสั่งสมเยี่ยงนั้นมาโดยตลอดเวลาด้วยอวิชชา  เกิดเป็นความคิดเห็นอย่างแบ่งแยกว่า นี้เป็นตน  นี้เป็นของตน  อย่างชัดเจนและเข้มแข็งขึ้นอยู่ตลอดเวลาทุกขณะจิตที่สื่อสารใช้งานกันขึ้น  และเมื่อเกิดความแบ่งแยกว่านี้เป็นตน นี้เป็นของตนแล้ว โดยธรรมชาติของสรรพสัตว์ที่ย่อมพยายามแสวงหาสิ่งที่ให้ความสุข หรือสิ่งที่ถูกใจให้เป็นตนหรือของตนโดยธรรม เมื่อเกิดการแสวงหาสิ่งที่ให้ความสุขความสบายหรือกามสุขได้แล้ว ก็เกิดความรู้สึกว่าสิ่งเหล่านี้ควรเป็นตน หรือของตัวของตนอย่างยึดมั่น อย่างถือมั่นในเหล่ากิเลสหรือกามสุขเหล่านั้นโดยไม่รู้ตัวรู้ตนสักนิด

        แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง ทรงแลเห็นด้วยทิพยจักขุอันยิ่งว่า อัตวาทุปาทานนี้แหละ ที่สัตว์ทั้งหลายย่อมไม่รู้ด้วยอวิชชา และเป็นสภาวธรรมของการดำเนินชีวิต เป็นเหตุปัจจัยอันสำคัญยิ่งที่ก่อทุกข์อุปาทานที่แสนจะเร่าร้อนเผาลนกระวนกระวายให้แก่มวลสรรพสัตว์  พระองค์ท่านจึงได้ทรงบัญญัติคำสอนต่างๆนาๆ ก็เพื่อลบล้างความรู้ความเข้าใจที่สั่งสมมาแต่อ้อนแต่ออก หรือยาวนานจนไม่รู้ว่านานมาสักกี่ภพกี่ชาติมาแล้วนั้นว่า สิ่งนั้นเป็นตน สิ่งนั้นเป็นของตน  โดยแจงให้เห็นเข้าใจในสภาวธรรมหรือธรรมชาติอย่างปรมัตถ์ว่า สิ่งต่างๆเหล่านั้นล้วน มิใช่ของตัวของตนอย่างแท้จริง ล้วนอนัตตา อย่าว่าแต่สิ่งอื่นๆเลย  แม้แต่ตัวตนที่นั่งอ่านอยู่ในขณะนี้ ก็ไม่ใช่ตน ไม่ใช่ของตนอย่างแท้จริง เป็นเพียงสมมติสัจจะ ที่ล้วนเป็นสังขารที่เกิดขึ้นมาแต่เหตุปัจจัยมาประชุมปรุงแต่งกันขึ้น ในชั่วขณะระยะหนึ่ง ล้วนเป็นไปอยู่ใต้อำนาจพระไตรลักษณ์อย่างปรมัตถ์  ก็เพื่อให้คลายความยึดมั่นถือมั่นในความเป็นตน หรือของตัวของตนลงในเหล่ากิเลสทั้งหลาย  ด้วยปัญญาอันไปแลเห็นความจริงอย่างยิ่ง

อุปาทาน ๔

 

กลับหน้าเดิม

กลับสารบัญ

 

 

 

 

 

hit counter

นับคน . คอม : Realtime counter สำหรับคนไทย