มงคล อันสูงสุด
มงคล
สิ่งที่ทำให้มีโชคดี ตามหลักพระพุทธศาสนา หมายถึง ธรรมที่นำมาซึ่งความสุขความเจริญ
มงคล
๓๘ ประการ หรือเรียกเต็มว่า อุดมมงคล (มงคลอันสูงสุด) ๓๘ ประการ มีดังนี้
คาถาที่
๑ =
๑.
อเสวนา จ พาลานํ ไม่คบคนพาล
๒.
ปณฺฑิตานญฺจเสวนา คบบัณฑิต
๓.
ปูชา จ ปูชนียานํ บูชาคนที่ควรบูชา
คาถาที่
๒ =
๔.
ปฏิรูปเทสวาโส จ อยู่ในปฏิรูปเทส, อยู่ในถิ่นมีสิ่งแวดล้อมดี
๕.
ปุพฺเพ จ กตปุญฺญตา ได้ทำความดีให้พร้อมไว้ก่อน,
ทำความดีเตรียมพร้อมไว้แต่ต้น
๖.
อตฺตสมฺมาปณิธิ จ ตั้งตนไว้ชอบ
คาถาที่
๓ =
๗.
พาหุสจฺจญฺจ เล่าเรียนศึกษามาก,
ทรงความรู้กว้างขวาง, ใส่ใจสดับตรับฟังค้นคว้าหาความรู้อยู่เสมอ
๘.
สิปฺปญฺจ มีศิลปวิทยา,
ชำนาญในวิชาชีพของตน
๙.
วินโย จ สุสิกฺขิโต มีระเบียบวินัย,
ได้ฝึกอบรมตนไว้ดี
๑๐.
สุภาสิตา จ ยา วาจา วาจาสุภาษิต,
รู้จักใช้วาจาพูดให้เป็นผลดี
คาถาที่
๔ =
๑๑.
มาตาปิตุอุปฏฺฐานํ บำรุงมารดาบิดา
๑๒/๑๓.
ปุตฺตทารสฺส สงฺคโห =
ปุตฺตสงฺคห
สงเคราะห์บุตร
และ ทารสงฺคห สงเคราะห์ภรรยา
๑๔.
อนากุลา จ กมฺมนฺตา การงานไม่อากูล
คาถาที่
๕ =
๑๕.
ทานญฺจ รู้จักให้, เผื่อแผ่แบ่งปัน,
บริจาคสงเคราะห์และบำเพ็ญประโยชน์
๑๖.
ธมฺมจริยา จ ประพฤติธรรม,
ดำรงอยู่ในศีลธรรม
๑๗.
ญาตกานญฺจ สงฺคโห สงเคราะห์ญาติ
๑๘.
อนวชฺชานิ กมฺมานิ การงานที่ไม่มีโทษ,
กิจกรรมที่ดีงาม เป็นประโยชน์ ไม่เป็นทางเสียหาย
คาถาที่
๖ =
๑๙.
อารตี วิรตี ปาปา เว้นจากความชั่ว
๒๐.
มชฺชปานา จ สญฺญโม เว้นจากการดื่มน้ำเมา
๒๑.
อปฺปมาโท จ ธมฺเมสุ ไม่ประมาทในธรรมทั้งหลาย
คาถาที่
๗ =
๒๒.
คารโว จ ความเคารพ,
การแสดงออกที่แสดงถึงความเป็นผู้รู้จักถึงคุณค่าของบุคคล สิ่งของหรือกิจการนั้นๆ
และรู้จักให้ความสำคัญและความใส่ใจเอื้อเฟื้อโดยเหมาะสม
๒๓.
นิวาโต จ ความสุภาพอ่อนน้อม,
ถ่อมตน
๒๔.
สนฺตุฏฺฐี จ ความสันโดษ,
ความเอิบอิ่มพอใจในผลสำเร็จที่ได้สร้างขึ้นหรือในปัจจัยลาภที่แสวงหามาได้ ด้วยเรี่ยวแรงความเพียรพยายามของตนเองโดยทางชอบธรรม
๒๕.
กตญฺญุตา มีความกตัญญู
๒๖.
กาเลน ธมฺมสฺสวนํ ฟังธรรมตามกาล,
หาโอกาสแสวงหาความรู้ ในเรื่องที่แสดงหลักความจริง
คาถาที่
๘ =
๒๗.
ขนฺตี จ มีความอดทน
๒๘.
โสวจสฺสตา เป็นผู้ว่าง่ายสอนง่าย
๒๙.
สมณานญฺจ ทสฺสนํ พบเห็นสมณะ,
เยี่ยมเยือนเข้าหาท่านผู้สงบกิเลส
๓๐.
กาเลน ธมฺมสากจฺฉา สนทนาธรรมตามกาล,
หาโอกาสสนทนาถกเถียงเกี่ยวกับหลักความจริงและหลักความถูกต้องดีงาม
คาถาที่
๙ =
๓๑.
ตโป จ มีความเพียรเผากิเลส,
รู้จักบังคับควบคุมตน ไม่ปรนเปรอตามใจอยาก
๓๒.
พฺรหฺมจริยญฺจ ประพฤติพรหมจรรย์,
ดำเนินตามอริยมรรค, การรู้จักควบคุมตนในทางเพศ หรือถือเมถุนวิรัติตามควร
๓๓.
อริยสจฺจานทสฺสนํ เห็นอริยสัจ,
เข้าใจความจริงของชีวิต
๓๔.
นิพฺพานสจฺฉิกิริยา จ ทำพระนิพพานให้แจ้ง,
บรรลุนิพพาน
คาถาที่
๑๐ =
๓๕.
ผุฏฺฐสฺส โลกธมฺเมหิ จิตฺตํ ยสฺส น กมฺปติ ถูกโลกธรรม
จิตไม่หวั่นไหว
๓๖.
อโสกํ จิตไร้เศร้า
๓๗.
วิรชํ จิตปราศจากธุลี
๓๘.
เขมํ จิตเกษม
จากพจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม โดยพระธรรมปิฏก
แสดงภาพประกอบและขยายความใน มงคล ๓๘
